Wat is "De Tuin van het Geluk"?

De Tuin van het Geluk is een filosofische organisatie die ijvert voor de verspreiding van een actueel epicurisme, als persoonlijke zingeving én als bijdrage tot een oplossing voor de grote wereldproblemen.

Het actualiseren van het epicurisme betekent dat de basisideeën van de Griekse filosoof Epicurus (rond 300 v. Chr.) en zijn vele volgelingen (zowel in de oudheid als in de moderne wijsbegeerte) worden aangepast aan en toegepast op het hedendaagse leven en de huidige wereldproblemen.

Aangezien de filosofie van de Verlichting, nog steeds de overheersende filosofie van onze tijd, enerzijds ideeën van Epicurus overnam, maar anderzijds nieuwe ideeën lanceerde in tegenstrijd met het epicurisme, komt het actualiseren van het epicurisme neer op een kritisch onderzoek van de Verlichting en dus onze moderne levensstijl: enerzijds moeten sommige waarden van de Verlichting hardnekkig verdedigd worden, anderzijds moeten de grote fouten dringend hersteld worden.

Nog een andere wijze van uitdrukken is: de Tuin van het Geluk pleit voor een bescheiden levenswijze, in tegenstelling tot enerzijds de nederigheid (en meestal vernedering) van een religieuze houding en anderzijds de hoogmoed van onze moderne tijd.

Wat houdt het actueel epicurisme concreet in?

          Van de huidige "tuin van ongeluk"…

 

 

         …naar "de Tuin van het Geluk"

 

 

Het epicurisme dat vereist is voor onze tijd omvat drie stellingen.

1. Op vlak van metafysica en kennisleer
   Een epicurist gelooft niet in het bestaan van een god of goden die zich bekommeren om het leven op deze wereld en gelooft niet in een leven na de dood.
   De mens kan zelf kennis verwerven op basis van een materialistisch wereldbeeld en wel door gebruik te maken van zijn rationaliteit en, waar mogelijk, door de wetenschappelijke (experimentele) methode.
   Dit betekent dat de mens zelf verantwoordelijk is voor zijn zingeving en voor zijn morele en politieke regels. 
   
   
2. Op vlak van zingevingsethiek
   De zin van het leven ligt in het geluk hier op op aarde, maar dat geluk moet niet gezocht worden in macht en zeker niet in rijkdom. Het opstapelen van steeds meer materiële goederen (waarbij het verlangen ernaar ons wordt opgedrongen door de reclame) zorgt voor comfort en gemak, maar brengt geen echt geluk. Echt geluk veronderstelt maathouden en stellen van grenzen.
   Er is overigens een zeer dringende bijkomende reden om op materieel vlak veel soberder te gaan leven. Onze huidige economie die streeft naar jaarlijkse (en dus oneindige) groei, leidt tot gigantische (nog steeds onderschatte) milieuproblemen en maakt onze eindige wereld kapot, wat uiteraard elk geluk onmogelijk maakt.
   De vereiste soberheid op materieel vlak maakt niet ongelukkig, want echt geluk bestaat, naast de bevrediging van de basisbehoeften (voorzien in esentiële behoeften voor de instandhouding, seksuele behoeften), vooral in het gewaardeerd worden door de anderen.
   De voornaamste bron van geluk ligt in de vriendschap en liefde, wat ook het helpen van anderen en het zorgen voor toekomstige generaties inhoudt. Andere bronnen van vreugde kunnen zijn: creativiteit en kunstbeleving, zinvol werk naast rust en spel, sober zintuigelijk genieten (bv. eten en drinken),bewondering voor de natuur (nieuwsgierigheid naar kennis) en verwondering over het mysterieuze van de wereld (zonder het mysterie fictief in te vullen). 
   
   
3. Op vlak van samenlevingsethiek
   Het eigen geluk mag het geluk van de anderen niet in de weg staan. Een samenleving is pas mogelijk als de leden met elkaar rekening houden op basis van regels, die gebaseerd zijn op een contract. De basis van deze overkomst is de wederkerigheid: ik schaad de andere niet opdat (en in zover) de andere mij niet schaadt.
   Concreet betekent dit een daadwerkelijk naleven van de Universele verklaring van de rechten van de mens, waarbij iedereen op alle vlakken gelijke behandeling krijgt. In het bijzonder zullen de materiële goederen nodig voor de bevrediging van de basisbehoeften gelijk moeten verdeeld worden onder alle mensen.
   Dit veronderstelt geheel nieuwe economische en politieke structuren, waarbij de bestaande machtsstructuren niet behouden kunnen blijven.

Het actueel epicurisme is met andere woorden:

1. antropocentrisch (humanistisch): enkel de mens schept waarden (het ecocentrisme van het zogenaamde "diepe" ecologisme wordt afgewezen omdat het religieus is)
   
   
2. fundamenteel groen (ecologistisch): het ecologisch wereldsysteem is eindig, dus moet de idee van constante groei (zelfs de zogenaamde duurzame ontwikkeling) afgewezen worden. Een echt duurzame economie is stationair en cyclisch - gegeven de huidige "overshoot" (we staan al sinds 1985 "in het rood" bij de natuur, wat slechts tijdelijk mogelijk is) is eerst een inkrimping nodig, wat een daling zal betekenen van de huidige westerse materiële levenstandaard.
   
   
3. socialistisch: winststreven en privé-bezit van productiemiddelen moeten verdwijnen; de samenleving moet zodanig georganiseerd worden dat er een gelijkheid tussen mensen komt.
   
   

Op weg naar De Tuin van het Geluk

Hoe dit alles op grote schaal geconcretiseerd kan worden, blijft onderwerp van discussie.

Het is echter niet nodig te wachten op wijde veranderingen om reeds in het eigen leven waarden als zorg voor het leven hier, soberheid, vriendschap, kunstzinnigheid, rechtvaardigheid en gelijkheid in praktijk te brengen.
Het zal zorgen voor geluk in de eigen tuin en het is een eerste stap naar een wereld die voor iedereen een Tuin van Geluk zal zijn.

Wil je op de hoogte gehouden worden van aanvullingen en wijzigingen?
Stuur een mail om op onze JLIB_HTML_CLOAKING geplaatst te worden.

De Tuin van het Geluk is een initiatief van Paul Gordyn, licentiaat in de wijsbegeerte (1982) en in de moraalwetenschappen (1998, beide aan de Universiteit Gent) en thans werkzaam als leraar niet-confessionele zedenleer (moraal) aan leerlingen van de derde graad middelbaar.
Alle teksten zijn door hem geschreven, tenzij een andere auteur wordt vermeld.

Tehnische realisatie: Luc De Wilde.
Vormgeving: Kristof Verstraete.